بررسی ادبیات مربوط به نقش هوش مصنوعی در بهره‌وری کیفیت زندگی کاری مدیران
دوره و شماره : آماده انتشار
نویسندگان : نگار گلستان* 1
1 - کارشناسی مدیریت دولتی و کارشناسی ارشد مدیریت مالی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون، فارس، ایران
چکیده :
این مقاله به‌صورت مرور سیستماتیک ادبیات، به بررسی نقش هوش مصنوعی در تأثیر بر دو محور اصلی «بهره‌وری کاری» و «کیفیت زندگی کاری» در میان مدیران می‌پردازد. با توجه به گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی در محیط‌های مدیریتی و همچنین افزایش نگرانی‌های مربوط به تأثیرات روان‌شناختی و اجتماعی این فناوری، شناسایی یافته‌های موجود و شکاف‌های پژوهشی ضرورت اجتناب‌ناپذیری است. پژوهش حاضر با استفاده از استراتژی جستجوی چندپایگاهی (در پایگاه‌های Scopus، Web of Science، Google Scholar و IEEE Xplore)، و با معیارهای ورود و خروج مشخص (سال انتشار: ۲۰۱۵–۲۰۲۵؛ نوع مطالعه: تجربی، نظری و مروری؛ زبان: انگلیسی و فارسی)، ۴۲ مطالعه معتبر را انتخاب و تحت تحلیل تماتیک قرار داد. یافته‌ها نشان می‌دهند که هوش مصنوعی از دو دیدگاه تضادی عمل می‌کند: از سوی، با خودکارسازی فرآیندهای اداری، کاهش بار شناختی و بهبود سرعت تصمیم‌گیری، به بهره‌وری مدیران کمک می‌کند؛ از سوی دیگر، با ایجاد اضطراب فناوری، اتلاف مرزهای کار و زندگی، و افزایش انتظارات غیرواقع‌گرایانه، کیفیت زندگی کاری را تحت تأثیر منفی قرار می‌دهد. عواملی مانند سطح تسلط فناوری، فرهنگ سازمانی و سبک رهبری به عنوان تعدیل‌کننده‌های قوی شناسایی شدند. شکاف‌های مهم شامل کمبود مطالعات طولی، تمرکز بیش‌ازحد بر محیط‌های غربی، و نادیده گرفتن جنبه‌های اخلاقی همکاری انسان-ماشین است. این مقاله پیشنهاد می‌کند که مفهوم «کیفیت زندگی کاری» باید در مدل‌های هوش مصنوعی به‌صورت پارامتر طراحی در نظر گرفته شود، نه به‌عنوان پیامد پس‌رو.